پرسش و پاسخ پاپیلوما (HPV)

1. انتقال ویروس پاپیلوما

راه های شایع انتقال ویروس پاپیلو ما چیست؟؟

پاپیلوما در 90% از موارد  از طریق تماس جنسی مستقیم یعنی  از طریق تماس با پوست آلوده دستگاه تناسلی، غشاهای مخاطی یا مایعات تناسلی-دهانی-مقعدی که  آلوده هستند و در حقیقت از طریق انتقال مایعات و ترشحات بدن بین شرکای جنسی و  با این واسطه سبب سرایت عفونت و بیماری پاپیلوما میگردد. چه از طریق واژینال و یا مقعدی باشد.

خیر. از طریق رابطه جنسی غیر مستقیم شامل:  رابطه تناسلی -دهانی (سکس دهانی)  و دهانی-مقعدی و یا دهانی – دهانی نیز منتقل میشود. مهم در اینجا نوع رابطه است. یعنی با قصد لذت این کارها انجام گیرد.  با این حال، راه‌های انتقال غیرمستقیم دیگر نیز از طریق تماس پوست با پوست (به طور مثال، آلت تناسلی شرکای جنسی با یکدیگر)، با واسطه دست‌ها (انگشتان) امکان پذیر است.

لذا در بيشتر موارد دخول يك شرط اصلي براي اين انتقال است ولي مواردي كه دخول انجام نشده اما تماس پوستی بين آلت‌هاي تناسلي صورت گرفته و يا دخول در دهان نيز مي‌تواند سبب انتقال ویروس البته به ميزان شیوع كمتري نسبت به دخول در آلت تناسلي و يا مقعد گردد. ممکن است برای انتقال پاپیلوما بین زن و مرد در طول فعالیت جنسی (از مقعد زن به اندام تناسلی مرد، لمس دست زن به اندام تناسلی مردان و تلقیح خود به خود  در هر دو جنس) این زمینه را فراهم کند

یکی از راه های نامحسوس انتقال جنسی انتقال ویروس وجود خراش های بسیار نازک روی پوست و یا مخاط خصوصا در نواحی تناسلی افراد است. این نواحی در زنان شامل: واژن، آلت تناسلی خارجی، میان دوراه (ناحیه بین منفذ واژن تا منفذ مقعد) و خود مقعد میباشد. در مردان این نواحی شامل: آلت تناسلی ، بیضه ها، میان دوراه (ناحیه بین بیضه ها تا منفذ مقعد) و خود مقعد میباشد.  اساسا ویروس از طریق چنین راه های باریک و بعضا میکروسکوپی امکان انتقال به لایه ی زیرین پوست را پیدا می‌کند. همچنین در طریقه انتقال جنسی، خراش ایجاد شده در نتیجه دخول به واژن و یا مقعد راه اصلی ورود ویروس است.به همین دلیل هرگونه التهاب در اندام های تناسلی ( واژن در خانمها و آلت تناسلی در آقایان) درنتیجه امراض مقاربتی سبب ایجاد این خراش های میکروسکوپی و سهولت ورود ویروس پاپیلوما به فرد می گردد.

متاسفانه انگشتان دست افراد نقش بسیار مهمی هم در انتقال مستقیم و هم غیر مستقیم جنسی دارند. حتی میتوان ادعا نمود که در انتقال غیر جنسی نیز دخیل هستند (- به پایین مراجعه شود)

انتقال غیر جنسی ویروس از طریق استفاده از انگشتان از فرد به خودش نیز می تواند با مالیدن و یا خاراندن ناحیه تناسلی اتفاق بیفتد. بنابر این رابطه جنسی به صورت غیر دخول یا تلقیح از طریق انگشتان می تواند شریک جنسی را آلوده کند.

شواهدی مبنی بر انتقال پایلوما از دست به دستگاه تناسلی یا از دستگاه تناسلی به دست از طریق خود تلقیح یا از فرد به فرد دیگر وجود دارد. در اینجا منظور این است که به قصد لذت جنسی این کار صورت نگرفته است. لذا  انتقال به دیگری مثلا بین زن و شوهر و یا بین والدین و فرزندان بدون هیچ مداخله جنسی نه تنها امکان پذیر است، بلکه بسیار شایع هم میباشد.

شیوع پاپیلوما در افراد باکره ( دختر و یا پسر) بسیار پایین تر از افراد فعال از نظر جنسی است.درصورت صحت ادعای افراد باکره در مورد عدم تجربه جنسی قبلی ، این موارد مثبت را می‌توان به انتقال ویروس از راه های غیر جنسی ( اشیا آلوده و یا انتقال کاملا اتفاقی) منسوب نمود. ولی در افراد باکره انجام عمل نزدیکی بدون دخول شامل: انگشت به آلت،  مالش  آلت به آلت بدون دخول آلت به واژن و یا مقعد و آلت به دهان همگی می تواند سبب انتقال جنسی پاپیلوما گردند. این نکات به دلیل تصور اشتباه افراد به ظاهر باکره به این موضوع است که فقط نزدیکی از راه واژینال سبب انتقال ویروس میگردد. لذا نزدیکی از مقعد، نزدیکی از راه دهان  و یا مالش آلتهای تناسلی، همه اینها به سادگی سبب انتقال ویروس به افراد باکره میگردد.

خیر. ویروس پاپیلوما از طریق خون منتقل نمی‌شود.

بسیاری از تحقیقات مشخص نموده که ژن و یا به اصطلاح  DNA ویروس روی انگشتان بسیاری از افراد مبتلا به عفونت با ویروس پاپیلوما مشاهده می‌شود. ویروس باقی مانده بر روی انگشتان دست فرد آلوده یکی از مهم ترین راه های انتقال غیر جنسی این ویروس محسوب می گردد. این انتقال از اندامی به اندام دیگر در شخص آلوده و یا به شریک جنسی او  و حتی به دیگر افراد جامعه می‌تواند صورت پذیرد.

انتقال از طریق خارش زگیل تناسلی با دیگر نقاط دستگاه تناسلی یک فرد از طریق خود تلقیحی نیز می‌تواند صورت گیرد. بدین معنی که بدون هیچ گونه تماس جنسی، فرد مبتلا به زگیل، ویروس را به دیگر اندام خود و نیز به دیگران میتواند منتقل نماید.

 انتقال از راه دهان بدون مبادرت به عمل جنسی  نیز یکی از طرق انتقال غیر جنسی است. شایعترین راه، بوسه عمیق (Deep Kissing) بین زن و مرد به صورت صرفا معاشقه و بدون انجام مقاربت میباشد. لیکن ویروس از طریق بوسه معمولی (مانند ارتباط عاطفی بین والدین و فرزندان) احتمالا قابل انتقال نمیباشد. انتقال از طریق دستان آلوده خصوصا در کودکان گزارش شده است. این انتقال از پدر و یا مادر و یا دیگر افراد خانواده به کودک و یا از کودک به صورت خود تلقیحی از زگیل های دست و پا به ناحیه تناسلی  صورت میگیرد.

ویروس پاپیلوما میتواند  پس از7  روز در دمای اتاق  ویا در محیط مرطوب عفونی باقی میماند. لذا، باقی ماندن طولانی مدت پاپیلوما در محیط بیرونی بر روی اشیا و یا سطوح می‌تواند عاملی برای انتقال غیر جنسی آن باشد. این نوع انتقال مسئول حدود 10% از موارد  میباشد.  لیستی از اشیایی که بالقوه توانایی انتقال ویروس را میتوانند دارا باشند عبارتند از:

حوله حمام، محیط استخرهای عمومی، دستشوئیهای عمومی (خصوصا صندلی های توالت و …)، محیط های پزشکی.

تذکر مهم. لازم به ذکر است هنوز انتقال از راه های بالا از نظر علمی صد در صد به اثبات نرسیده است. لذا همانگونه که در بالا تاکید شده است، بالقوه پتانسیل انتقال را دارا هستند.

در سالهای اخیر، این نوع طریقه انتقال همچنین به عنوان یک فرضیه علمی در انتقال پاپیلوما بین زوجینی که علی رغم وفاداری به یکدیگر و عدم وجود هر گونه رابطه خارج از منزل به عفونت و یا بیماری پاپیلوما مبتلا میگردند، مطرح شده است.

بله. پاپیلوما یک عفونت نسبتا شایع در مجرای مقعد می باشد. شیوع این ویروس در مقعد وابستگی کامل به رفتار جنسی فرد دارد. مثلا بالاترین شیوع در مردان همجنس باز(2/47%) و کمترین شیوع در مردان معمولی جامعه که فقط با زنان ارتباط جنسی دارند(2/12%) می باشد. در مردانی که فاقد هرگونه رابطه خارج از منزل بوده و از نظر سلامت جنسی در وضعیت نرمالی به سر میبرد، مشاهده ویروس در مقعد، امری نادر می باشد. همچنین در مردان غیر همجنس باز ( مردان معمولی جامعه) ، تماس مداوم بین بیضه ها با میان دو راه و ناحیه مقعد می تواند حضور ویروس را در ناحیه مقعد توجیه نماید ( راه غیرجنسی و اتفاقی). راه انتقال مقعدی از طریق خودتلقینی و یا از طریق شریک جنسی آلوده به صورت ماساژ انگشتان و فرو بردن در داخل مقعد شریک دیگر صورت می گیرد. باید توجه داشت برای انتقال ویروس به مجرای مقعد، الزاما  نیاز به نزدیکی از راه مقعد نمی باشد. همچنین در مردان غیر همجنس باز، حضور ویروس در کانال مقعد می‌تواند نشان دهنده انجام نزدیکی بدون دخول از طریق راه های بالا بین زن و مرد باشد.

* انتقال از مادر به فرزند

انتقال پاپیلوما در دوران حاملگی به جنین امکان دارد؟

ویروس پاپیلوما از نظر تئوریک هم از پدر و هم از طریق مادر آلوده در حین تشکیل تخم در هنگام لقاح امکان پذیر است. لیکن این طریقه انتقال احتمالا در عمل به طور شایع رخ نمیدهد. همچنین انتقال عمودی در داخل رحم (منظور در طی دوره حاملگی از مادر به جنین) تقریبا  نادر است. بیشترین احتمال انتقال ویروس بین مادر و فرزند در حین زایمان می باشد. اگر مادر از قبل آلوده به ویروس بوده (با و یا بدون زگیلهای تناسلی-مقعدی) و کادر پزشکی از این مسئله از قبل آگاه باشند، شاید انجام سزارین بتواند از آلودگی نوزاد در حین عبور از کانال زایمانی جلوگیری نماید ولی تاثیر انجام عمل سزارین برای جلوگیری از انتقال حین زایمان هنوز به درستی به اثبات نرسیده است. زیرا احتمال انتقال عفونت در زایمان طبیعی حدود 4/51٪ و از راه سزارین حدود ۲۷٪ است بنابراین در هر دو حالت احتمال انتقال وجود دارد.

گزارش‌هایی مبنی بر شناسایی ویروس  از جمله انواع  تیپ پرخطر آن در شیر مادر و آغوز وجود دارد.

خیر. در صورت ابتلای مادر به HPV، محدودیت و قطع کردن  شیردهی توصیه نمی شود.

* پاپیلوما در دهان

آیا علاوه بر اندامهای تناسلی، ویروس پاپیلوما در داخل دهان هم میتواند حضور داشته باشد؟

ویروس پاپیلوما در دهان 1% تا 4% از زنان و 3% تا 18% از مردان در جامعه در سنین یکسان یافت میگردد و شیوع آن در دهان  در افراد همجنس باز  بیش از سایر افراد جامعه گزارش گردیده است.همچنین در زنان همجنس باز جامعه ، پاپیلومای دهانی شیوع بیشتری نسبت به دیگر زنان جامعه دارد. . اینطور به نظر میرسد که  ویروس از حفره دهان به عنوان محیط اولیه بیماری (و تکثیر)  استفاده کرده و سپس نقاط حساس دیگر بدن مانند حلق و حنجره ، را نشانه میگیرد.

حفره دهان می‌تواند به ویروس آلوده شود. اگر در دهان فردی زخم و یا التهاب (دندان‌ها، آفت دهانی، التهاب لثه و …) و یا زخم های ناشی از خوردن و جویدن وجود داشته باشد، می تواند راهی برای نفوذ ویروس از طریق جنسی ( وارد شدن آلت تناسلی زن در دهان مرد و یا آلت تناسلی مرد در دهان زن) و یا غیر جنسی ( بوسه عمیق از فرد آلوده به ویروس) صورت پذیرد. انتقال پاپیلوما از دهان ممکن است از  طریق سکس دهانی و یا از طریق بوسه عمیق دهان به دهان (Deep Kissing) از طریق فرد آلوده به ویروس رخ دهد. در اینگونه موارد مایع بزاق به شدت آلوده به ویروس است و به تنهایی رل مهمی در انتقال ویروس خواهد داشت لیکن باید توجه داشت اساسا حفره دهان مکان مناسبی برای این ویروس از جنبه بیولوژیک  نمی باشد. لذا در بسیاری از بیماران اگر چه راه اصلی ورود ویروس است، لیکن در تستهای آزمایشگاهی در نمونه های دهانی عمدتا منفی گزارش میگردد.

تحقیقات نشان داده‌اند که ارتباطی بین تعدد  انجام نزدیکی واژینال و شناسایی پاپیلوما در دهان خانم‌ها وجود دارد: انجام نزدیکی بیشتر از ۱۰ بار در ماه، احتمال یافتن پاپیلوما در دهان خانم‌ها را تا ۷۷ % افزایش می‌دهد. این یافته در مقایسه با بانوانی بوده که نزدیکی آنها صفر و یا فقط ۱ بار در ماه بوده است. 

 

بله این اخبار صحت دارند. اساسا باید به خاطر داشت که به دلیل تغییر رفتار جنسی در دهه های اخیر در دنیا و تمایل به انجام سکس از طریق دهان، در جوامع مختلف  عفونت دهانی پاپیلوما با شیوع بیشتر و در سنین پایین مشاهده می گردد. سرطان دهان در دنیا در دهه های اخیر به طرف سنین پایین تر و اوج جوانی تمایل پیدا کرده است.  این شیوع خصوصا از هنگام اولین تجربه آمیزشی در جوانان شروع به افزایش مینماید. این به دلیل تغییر در رفتارهای جنسی و شروع زود هنگام فعالیتهای جنسی همراه با انجام بیشتر دفعات نزدیکی از طریق دهان تلقی می گردد.

یکی از علل قابل تامل در افزایش حضور ویروس در دهان، تفکر اشتباه عموم جامعه نسبت به این مسئله است که مبادرت به انجام سکس از راه دهان سبب احتمال کمتر در سرایت بیماریهای آمیزشی و  کمتر هزینه بودن آن ( ازجنبه سلامتی- منظور هزینه های مادی نیست) در فرد است.

همچنین برخی از دختران نیز به همین تصور ، علیرغم سالم بودن پرده بکارت در آنها ، به دلیل مبادرت به سکس از راه دهان ، مبتلا به پاپیلوما ی دهانی و متعاقبل در پاره ای از موارد به نوع تناسلی آن میگردند.

به طور کلی اینگونه رفتارها و افکار اشتباه سبب کاهش سن ابتلا به سرطان های سر و گردن و خصوصا سرطان دهانی در جوامع کنونی در دنیا گردیده است.

بله. کاملا. ارتباط حضور پاپیلوما در دهان بیماران نقش به سزایی در انتقال عفونت به سایر اقشار جامعه دارد، خصوصا  عفونت پاپیلوما در دهان نقش عمده ای در انتقال ویروس در بین افراد یک خانواده را داراست.

علاوه بر این، هر گاه فردی مبتلا به نوع دهانی بیماری پاپیلوما باشد، احتمال ۶۵ % سرایت  عفونت به حفره دهانی در شریک جنسی متصور است.

واقعیت این است که در روند انتقال دهانی پاپیلوما نمی‌توان نقش انگشتان دست فرد را خصوصاً از جنبه خود تلقیحی  را نادیده گرفت. خصوصا یکی از فاکتورهای مهم درمورد عفونت دهانی پاپیلوما و بروز سرطان دهانی در زنان اولین تماس‌های جنسی و تداوم انجام نزدیکی از راه دهان در زندگی فرد است. باید توجه داشت نزدیکی از راه دهان با زن یا مردی که مبتلا به زگیل تناسلی است، از نوع رفتارهای جنسی پرخطر محسوب میگردد.

حضور این ویروس در دهان فاکتور مهمی در ابتلاء سرطان دهان در انسان می باشد. و به نظر میرسد حفره دهان یک محل ذخیره برای ویروس برای ابتلا به دیگر نقاط سر و گردن است. در سالهای اخیر، بالغین جوان احتمال بیشتری برای ابتلا به عفونت پاپیلوما در دهان و نیز سرطان دهان داشته اند. مبادرت به نزدیکی در سنین پایین نیز از دیگر عوامل افزایش سرطان دهان در سالهای اخیر است.

الزاما خیر.  لذا در مواردی که بیمار با شکایت دهانی به پزشک مراجعه نموده و یا اینکه پزشک مشکوک به ضایعه پاپیلوما در دهان باشد، در هر دو این موارد، معاینه حفره دهان و عدم یافتن ضایعه و یا عدم شناسایی ویروس در تست آزمایشگاهی بر روی نمونه دهانی، نمی‌توان عفونت HPV را در چنین بیمارانی اثبات و یا حتی تفکیک نمود. باید به این نکته توجه داشت که در بسیاری از بیماران،  عفونت دهانی پاپیلوما عمدتا یک عارضه اولیه و تحت بالینی است .

  اگر مردی با شرکای جنسی متعددی ارتباط داشته باشد، به‌ازای هر شریک همزمان، احتمال ابتلا به پاپیلوما  ۱۷% تا ۱۸ %  وجود دارد. همچنین اگر با شریک جنسی خود مکرراً و به نحو غالبی نزدیکی از راه دهان داشته باشد، احتمال ابتلا به عفونت دهانی تا حدود ۲۸.۵ % افزایش می‌یابد. همچنین بانوانی که مبتلا به سرطان دهانه رحم  هستند، همسران آنها به میزان ۲ برابر مردان عادی جامعه احتمال ابتلا به سرطان  لوزه‌ها را دارند.  اضافه بر این، از بعد سرطان‌های دهانی ، احتمال سرایت از دستگاه تناسلی  زنان بیشتر از دستگاه تناسلی  مردان است.

* زگیلهای تناسلی-مقعدی در کودکان

آیا امکان ابتلا کودکان به ویروس پاپیلوما و یا زگیلهای تناسلی-مقعدی وجود دارد؟

بله.  در  برخی از موارد، کودکان بعد از سن 2 سالگی  از طریق راه های انتقال غیر جنسی  مبتلا به پاپیلوما میگردند. یکی از راه های ابتلا به زگیلهای تناسلی-مقعدی در کودکان، سرایت از  زگیلهای غیر تناسلی در آنهاست که  توسط خود- تلقیحی (Autoinoculation) و یا دیگر- تلقیحی (Heteroinoculation) رخ میدهد.

باید توجه داشت ظهور ناگهانی زگیلهای تناسلی-مقعدی در کودکان استفاده جنسی (Child Abuse) را مطرح میکند مگر خلاف آن ثابت شود. البته در سالهای اخیر، در 10% تا 20% از زگیلهای تناسلی-مقعدی در کودکان بدون وجود هیچ سابقه سوء استفاده جنسی (Child Abuse) گزارش میگردد. اگر چه پتانسیل تیپهای پرخطر پاپیلوما در کودکان هنوز معلوم نیست، ولی در زگیلهای تناسلی در کودکان، تیپ 16 بعضا قابل شناسایی است. در صورت عدم سابقه سوءاستفاده جنسی در کودک مبتلا، عمده انتقال از نوع غیرجنسی و از طریق خانواده (والدین) میباشد

برابر دستورالعملهای بین المللی، در حال حاضر شواهد کافی برای انجام تستهای تعیین ژنوتیپ ویروس پاپیلوما  (PCR) در کودکان موجود نبوده و توصیه نمیشود. زیرا:

  1. در اکثریت قریب به اتفاق موارد عفونت پاپیلوما در کودکان موقتی میباشد و توسط دفاع ایمنی بدن در این سنین به آسانی قلع و قمع میگردد.
  2. نتیجه منفی یک تست پاپیلوما در کودکان بیانگر عدم عفونت (قبلی و یا فعلی) نمیباشد.
  3. بعضا در کودکانی که مورد سوء استفاده جنسی (Child Abuse) قرار نگرفته اند، DNA ویروس در نقاط مختلف بدنشان قابل شناسایی است که احتمال انتقال از راه های غیر جنسی و عمدتا از طریق مادر را مطرح مینماید.
  4. شناسایی تیپها در کودکان به صورت صد در صد بیانگر راه  سرایت نمیباشد، زیرا تمایل ویروس به عفونت در کودک با فردی که عفونت را منتقل کرده است (مثلا از مادر)  به صورت 100% نیست.
  5. حتی با دردست داشتن پاسخ یک تست، در غیاب هر گونه ضایعه قابل مشاهده در کودک، هیچ گونه تغییر در پروتکل درمانی رخ نخواهد داد و اصولا هیچ درمان اختصاصی  ضد ویروسی برای این ویروس در دسترس نیست.

یکی دیگر از راه های انتقال به طفل هنگام تعویض پوشک از مادر آلوده به فرزند است. راه دیگر انتقال به کودک متاسفانه در پاره ای از موارد به دلیل سوء استفاده جنسی از کودک و یا Child Abuse است.