ويروس بوکاویروس انسانی یکی از اعضای خانواده پاروو ویریده است که عمدتاً کودکان خردسال را تحت تأثیر قرار میدهد.
(Clinical Manifestations) علائم بالینی
بوکاویروس انسانی بیشتر در کودکان خردسال بروز میکند و طیفی از علائم تنفسی و گوارشی دارد:
علائم تنفسی:
- سرفه مداوم و خشک یکی از شایع ترین علائم است و میتواند همراه با خس خس یا تنفس دشوار باشد
- تب متوسط تا بالا بین 38 تا 39.5 درجه سانتی گراد که معمولاً حدود 2 تا 5 روز ادامه دارد
- تنگی نفس و تاکی پنه به ویژه در کودکان زیر دو سال یا بیماران دارای زمینه ریوی
- علائم شبه آنفلوانزا مانند درد عضلانی بی حالی و گلودرد
علائم گوارشی:
- اسهال آبکی یا موکوسی که ممکن است همراه با استفراغ باشد
- بی اشتهایی و نفخ شکم به خصوص در نوزادان
- بدون همراهی با علائم تنفسی در برخی موارد فقط علائم گوارشی دیده میشود که کار تشخیص را دشوار میکند
موارد شدید:
در بیماران خاص مانند نوزادان نارس یا مبتلایان به نقص ایمنی ممکن است ویروس منجر به:
- نارسایی تنفسی حاد
- آبسه ریوی
- پنومونی بینابینی شدید
- بستری در ICU با نیاز به تهویه مکانیکی
(Predisposing Factors) عوامل زمینه ساز
سن:
- بیشترین شیوع بین ۶ ماه تا ۲ سال است. ایمنی مادری پس از ۶ ماهگی کاهش می یابد و سیستم ایمنی کودک هنوز تکامل نیافته است.
نقص ایمنی:
- بیماران پیوندی HIV مثبت یا تحت شیمی درمانی در برابر عفونت های ویروسی از جمله HBOV آسیب پذیر هستند.
- در این بیماران ویروس میتواند به صورت مزمن باقی بماند و بار ویروسی بالایی در خون ایجاد کند (viremia).
بیماریهای زمینه ای:
- کودکانی با آسم، برونشیت مزمن، فیبروز کیستیک یا بیماری قلبی مادرزادی در معرض خطر بیشتر برای بروز علائم شدید هستند.
وضعیت تغذیه ای و بهداشتی:
- سوء تغذیه، فقر بهداشتی، تماس با افراد بیمار یا زندگی در محیط های شلوغ مانند مهدکودک ها خطر ابتلا را افزایش میدهد.
(Diagnosis) تشخيص
آزمایش های آزمایشگاهی:
PCR واکنش زنجیره ای پلیمراز:
- دقیق ترین روش تشخیصی
- معمولاً از نمونه های تنفسی (آسپیراسیون بینی یا سواب نازوفارنکس) استفاده میشود
- امکان تشخیص ویروس در مدفوع خون و حتی ادرار وجود دارد
آزمایشهای سرولوژی (ELISA/IFA):
- بررسی حضور IgM (عفونت حاد) و IgG (تماس قبلی یا ایمنی)
- در موارد مزمن یا پیچیده مفید است
تصویر برداری:
- رادیوگرافی قفسه سینه
- نشان دهنده ی ارتشاح های دوطرفه آتلکتازی لوب فوقانی یا تصاویر شبیه برونشیولیت
CT اسکن:
- در موارد پیچیده یا مشکوک به ضایعات ریوی پیشرفته انجام میشود.
نکته مهم: در بیش از 50% موارد عفونت HBOV با ویروس های دیگر مانند RSV آدنوویروس یا آنفلوانزا همراه است که تفسیر آزمایش ها را دشوار میکند.
(Treatment) درمان
درمان به صورت حمایتی (Supportive) انجام میشود چرا که داروی ضد ویروس خاصی علیه HBOV وجود ندارد.
درمان حمایتی شامل:
- هیدراتاسیون مناسب: به ویژه در کودکان مبتلا به تب و اسهال
- کنترل تب: با استامینوفن یا ایبوپروفن (در کودکان بالای 6 ماه)
- اکسیژن درمانی: در صورت وجود هیپوکسی یا تاکی پنه شدید
- نبولایزر با سالین هایپرتونیک یا برونکو دیلاتورها: در موارد خس خس شدید یا برونشیولیت
- تهویه مکانیکی (در ICU): در بیماران با نارسایی تنفسی یا پنومونی شدید
آنتی بیوتیک ها:
- فقط در صورت شک به عفونت باکتریال ثانویه یا همزمان تجویز میشوند.
داروهای ضدویروسی:
- فعلاً هیچ داروی تأیید شده ای برای HBOV وجود ندارد ولی در پژوهش های آزمایشگاهی برخی ترکیبات مانند cidofovir و interferon – a بررسی شده اند.
(Prevention) پیشگیری
واکسنی برای HBOV وجود ندارد.
رعایت بهداشت تنفسی مانند:
- شستن مرتب دست ها
- پوشاندن دهان هنگام عطسه سرفه
- ضد عفونی اسباب بازی ها و سطوح مشترک در مراکز نگهداری کودکان
