پرسش و پاسخ پاپیلوما (HPV)

6. زگیل های تناسلی-مقعدی

لطفا در مورد زگیلهای تناسلی قدری توضیح دهید.

بنا بر تعریف، زگیل­های تناسلی-مقعدی ضایعات خوش خیمی هستند كه توسط تيپ‌های کم­خطر ويروس پاپيلوما ايجاد مي‌شوند، و مي‌توان ادعا کرد كه شايع‌ترين نشانه ابتلا به اين ويروس هستند. همچنین زگيل‌هاي تناسلی يكي از شايع‌ترين بيماري‌های آميزشی منتقله به انسان هستند.  لازم به ذکر است چون تنوع بروز زگیل در تمامی اندامهای زن و مرد و حتی کودکان وجود دارد، لازم است توجه کنید که  عبارت “زگیلهای تناسلی-مقعدی” صحیح تر به نظر میرسد. اگر چه در بسیاری از موارد ممکن است این زگیلها فقط در ناحیه تناسلی و یا فقط در اطراف و یا داخل مقعد باشند.

براساس موقعیت آناتومی بدن و شکل ظاهری زگیل ها بر دو نوع تناسلی- مقعدی و غیر تناسلی تقسیم بندی می‌شوند. انواع زگیل غیر تناسلی شامل: زگیل­های صاف، زگیل­های انگشتان و به ویژه زگیل­های شصت پا و سایر نقاط بدن می­باشند.

زگيل‌هاي تناسلی يكي از شايع‌ترين بيماري‌های آميزشی منتقله به انسان هستند كه حدودا 75 درصد از زنان و مردان جامعه در مقطعی به آن مبتلا می شوند.

 عمدتاً، سن بروز زگيل 18 تا 59 سال در زنان و مردان بوده و اوج شيوع آن در افراد زير سن 40 سال است. دقیقتر بخواهیم اشاره کنیم، اوج سنی ابتلا به زگیل تناسلی در مردان ۲۵ تا ۲۹ سال و در زنان ۲۰ تا ۲۴ سالگی است. در مطالعات بیماران ایرانی، برای هر دو جنس اوج بروز در سنین ۲۰ تا ۳۰ سال می باشد. با افزایش سن میزان بروز زگیل تناسلی کاهش می یابد، لیکن در سراسر زندگی جنسی یک فرد احتمال ایجاد زگیل تناسلی در همه­ی سنین وجود دارد.

این زگیل­ها غالبا به ضایعات سرطانی تبدیل نمیشوند و اگرچه عموما زگيل‌های تناسلي خاصيت سرطاني شدن ندارند ولي در موارد نادری به سوي اين تغييرات گرايش پيدا می‌كنند.

دوره پنهان (کمون) یعنی زمان لازم بین ورود ویروس به بدن تا ظهور زگیل تناسلی، بسیار متغیر بوده و بین سه و تا چند هفته و عمدتا  2 تا 3 ماه پس از تماس جنسي، و حتی تا مدت 8 ماه بعد از تماس، زگیل می­تواند ايجاد مي‌شود. لذا یک دوره نهان بین 3 هفته تا 8 ماه بین ایجاد ارتباط تا ظهور زگیل وجود دارد؛ اگرچه در حدود 40% موارد يا زگیل ايجاد نمي‌شود يا به‌قدري كوچك است كه توسط بيمار احساس و یا مشاهده نمي‌شود.

منابع امریکایی و از جمله مرکز مدیریت بیماریهای این کشور اعلام کرده است که در عصر حاضر،  75 تا 80 درصد زنان و مردان در دوران باروری حداقل یک بار عفونت پاپیلوما با و یا بدون زگیل­های تناسلی-مقعدی تجربه میکنند. در بسیاری از جوامعی که برنامه واکسیناسیون را در برنامه کشوری گنجانده اند، شیوع 1% تا 1.5% را ذکر کرده اند.

در تحقیقات انجام یافته در کشورهای عضو اتحادیه اروپا،  بین 2% (اسپانیا) و %6 (لهستان) از مردان مبتلا به زگیل تناسلی بوده اند. شوهران زنان هلندی که تغییرات سلولی غیر طبیعی در پاپ اسمیر داشته اند، 5/2 درصد دارای زگیل بوده اند و در ۵۸ درصد از مردان همجنس باز نیز مبتلا به زگیل تناسلی-مقعدی مشاهده شده است؛ خصوصا آنهایی که با یا بدون استفاده از کاندوم از طریق مقعد نزدیکی کرده اند  ( هم فاعل و هم مفعول).  در ایران متاسفانه اطلاعاتی در مورد شیوع زگیل­های تناسلی-مقعدی در جامعه  در دسترس نیست.

خیر. همه افراد مبتلا نمیشوند. اغلب عفونت­های پاپیلوما فاقد هرگونه علائم بالینی و از جمله زگیل تناسلی هستند و احتمالاً در ۴۰ ٪ موارد شخص بیمار حتی فاقد زگیل تناسلی است. لذا در بسیار از موارد بیمار مبتلا به پاپیلوما فاقد علامت بالینی بوده و در بقیه  موارد به صورت زگیل تناسلی مقعدی بروز میکنند.

علت ایجاد زگیل، سرایت ویروس پاپیلوما از طریق تماس جنسی (و همچنین فعالیت جنسی دهانی در مورد زگیل­های دهانی) و ندرتا از طریق اشیا است (لطفا به بخش سئوالات  انتقال ویروس پاپیلوما رجوع گردد). البته  سرایت جنسی بدون نیاز به دخول و توسط خراش و مالش بین آلت‌های تناسلی فرد مبتلا و سالم نیز صورت می‌پذیرد.

از نظر باليني عمدتا هيچ علامتي جز خود زگيل وجود ندارد و فقط در صورت ايجاد در مقعد، مي‌تواند در هنگام اجابت مزاج در بيمار ناراحتي ايجاد کند. همچنین در صورت ایجاد در منفذ واژن هنگام نزدیکی، ممکن است در زنان درد و ناراحتی ایجاد کند. اگرچه این زگیل­ها عمدتاً خوش­خیم هستند (وقتی در اثر تیپ­های کم­خطر ایجاد می­شوند)، به‌دليل ايجاد استرس و اضطراب در بيمار، سبب مراجعات مكرر به پزشك مي‌شود. ندرتا بیماران از خارش شکایت میکنند.

زگیل‌ها داراي اشكال متفاوت بوده و از یک عدد تا ده ها عدد به ‌صورت پراكنده و يا مجتمع و از حالت قارچي شكل تا به فرم گل­كلمی متغير هستند. ممكن است زگيل فقط يك عدد باشد و يا به‌صورت مجتمع كنارهم باشند. اين تغييرات به صورت‌هاي مختلف در زنان بر روي لب‌هاي بزرگ و کوچک آلت تناسلي، ميان‌دوراه و مقعد و در مردان بر روي تنه آلت تناسلي و کیسه بيضه‌ها، ميان‌دوراه و مقعد مشاهده مي شوند. زگيل حتي مي‌تواند در سوراخ پيش‌آبراه، داخل واژن، داخل دهانه‌ي رحم و يا داخل مقعد هم ايجاد شود. همچنین می‌تواند در ناحیه مثلثی بالای آلت تناسلی زن و مرد (پایین شکم و بالای آلت تناسلی- یعنی محل رستنگاه مو) نیز مشاهده شود. اندازه آن مي‌تواند بين 1 تا 5 ميلي‌متر متغیر  باشد ولي ممكن است با تعداد متعدد به ‌صورت دسته جمعی ناحيه تناسلي را آلوده کنند. زگیل ها از نظر شكل، همراه با ساقه و یا بدون ساقه می‌توانند باشند. رنگ آنها نيز بسيار متغير است و گاهی موجب خونريزي می‌شوند. باید توجه داشت که برخی دیگر از بیماریهای جنسی و غیر جنسی ضایعاتی بسیار شبیه به زگیل­های تناسلی-مقعدی ایجاد میکنند. همچنین برخی تظاهرات پوستی در اندامهای تناسلی زنان و مردان بروز میکنند که اصلا ربطی به زگیل­های تناسلی-مقعدی نداشته ولی بسیار شبیه به یکدیگر هستند.

اولین توصیه، حفظ خونسردی و عدم نشان دادن  واکنشهای عصبی و یا مطرح کردن با دیگر افراد جامعه است. اکیدا توصیه میشود هنگام مشاهده در ضایعه مشکوکی در اندامهای تناسلی، بدون هیچ گونه دستکاری و خونرریزی و تراشیدن و غیره به کلینیک پاپیلوما-بیمارستان لولاگر و یا  پزشکان متخصص زنان، اورولوژی، عفونی و یا پوست مراجعه گردد. در مورد زگیلهای دهانی علاوه بر مراجع بالا میتوانید به متخصصین گوش و حلق و بینی مراجعه نمایید.

راه های انتقال این زگیلها بسیار شبیه به انتقال خود ویروس است. زگیل های تناسلی بسیار عفونی و مسری هستند هرگاه فردی مبتلا به این زگیل ها باشد در ۶۵٪ موارد شریک جنسی وی به زگیل مبتلا خواهد گردید. به دلیل احتمال بالای انتقال ویروس پاپیلوما بین شرکای جنسی، حتی در غیاب زگیل تناسلی قابل مشاهده نیز این انتقال صورت می گیرد. اگر بیمار فاقد زگیل تناسلی باشد، بیمار بدون علامت محسوب می گردد. زگیل­ها یا از طریق تماس مستقیم با بافت پوستی یا مخاطی یک فرد آلوده و یا از طریق اشیا و لوازم آلوده منتقل می­گردند. راه­های انتقال غیرجنسی زگیل تناسلی خصوصا در اشخاصی که با یکدیگر به صورت مداوم معاشرت و زندگی مشترک دارند، نیز محتمل است. در اینگونه موارد توالت فرنگی، حوله آلوده و غیره احتمالا  پتانسیل انتقال را از فرد آلوده به فرد غیرآلوده دارند. مهم‌ترين راه انتقال ويروس پاپیلوما و ايجاد زگيل، تماس مستقيم آلت‌هاي تناسلي زن و مرد حين رابطه جنسي و يا به‌طور غير مستقيم (بدون دخول و یا همراه با بازی کردن بین شرکای جنسی به نحوی که جنبه رابطه جنسی به آن اطلاق گردد). همچنین رابطه­ی جنسي از راه دهان و مقعد با فرد آلوده نیز از مهم‌ترین راه های انتقال هستند. در بيشتر موارد، دخول يك شرط اصلي براي انتقال ویروس پاپیلوما است ولي مواردي كه دخول انجام نشده اما مالش بين آلت‌هاي تناسلي صورت گرفته و يا دخول در دهان، نيز مي‌تواند سبب ايجاد زگيل، البته با شیوع كمتري نسبت به دخول در مجرای تناسلي و يا مقعد شود. همچنین وجود هم­‌زمان زگیل‌های دهانی و تناسلی در برخی افراد جامعه مشاهده می‌شود. انتقال از طریق دست آلوده در 38  درصد از زنان و 64  درصد از مردان مبتلا به زگیل تناسلی گزارش شده است.

بله.  زگیلها میتوانند از طریق اشياء آلوده به این ويروس نیز  انتقال یابند. در بسیاری از موارد علت اصلی انتقال مشخص نمی­باشد، خصوصا در بیماران بدون علامت و یا در مواردی که زگیل بسیار کوچک باشد به نحوی که بیمار متوجه آن نگردد. این مسئله خصوصا در مورد زگیل های کوچک در نواحی میان دو راه بین واژن و مقعد در خانم ها و بین پوست بیضه و مقعد در آقایان می‌تواند اتفاق بیفتد. زگیل های میان دو راه در هر دو جنس زن و مرد و بدون وجود سابقه دخول در مقعد در برخی بیماران قابل مشاهده است. (برای ادامه این مبحث لطفا بخش سئوالات  “راه های انتقال ویروس پاپیلوما” را مطالعه نمایید.)

شایع­ترین تیپ­ها در زگیل­های تناسلی به ترتیب: تیپ ۶ و  تیپ ۱۱ است. حدود 15% زگيل ها توسط تیپ‌های 16و 18 و ساير تيپ‌هاي با ريسك بالا ايجاد مي­گردند. انواع دیگر تیپ های ویروس در زگیل عبارتند از تیپ­های کم خطر که غیر از 6 و 11 عامل زگیلهای تناسلی و غیر تناسلی می گردند که شامل بیش از 30 عدد می باشند (1،2،4،42،44،70،… ). لازم به ذکر است شناسایی تیپ های کم خطر غیر از ۶ و ۱۱ فاقد هرگونه ارزش تشخیصی و بالینی می باشد. لازم به ذکر است گزارش  اینگونه تیپ ها که مسئول ایجاد زگیل­های غیرتناسلی دست و پا می­باشند در برگه جواب آزمایش بیمار غیر ضروری است و صرفا سبب ایجاد استرس و اضطراب بیمار در صورت مثبت شدن می گردد.

1- سن پایین بیمار (زیر ۳۰سالگی)

۲- جنس مذکر

۳- سطح تحصیلات پایین

۴- مجرد ماندن

۵- ابتلا به تیپ با ریسک بالا پاپیلوما

۶- سن پایین هنگام اولین تجربه جنسی

۷- وضعیت اولین شریک جنسی (خصوصا در افرادی که شرکای جنسی متعددی دارند)

۸- عدم استفاده از کاندوم

۹- داشتن سابقه فامیلی (خانواده -اطرافیان) برای زگیل تناسلی

۱0- وجود همزمان بیماری­های آمیزشی دیگر

۱1- مصرف داروهای ضد بارداری

۱2- مصرف الکل

13- مصرف دخانیات

14- تعدد شرکای جنسی (همزمان و یا غیر همزمان)

داشتن بیش از یک شریک جنسی آیا عنصری تعیین کننده است؟

کاملا. لازم به ذکر است تعداد و موقعیت زگیل­های مقعدی تناسلی و حتی عود آنها ارتباطی بسیار نزدیک و مستقیم با تعداد شرکای جنسی فرد دارد. تجربه نگارندگان در ویزیت بیماران مراجعه کننده به کلینیک پاپیلوما نشان می­دهند که رفتار جنسی فرد در   6 ماه قبل از ظهور زگیل بسیار تعیین کننده بوده است. این مسئله خصوصا در عود زگیل­های تناسلی-مقعدی صدق میکند. به این معنی که بعضا فرد مبتلا به زگیل­های تناسلی-مقعدی شریک جدیدی علاوه بر شریک فعلی انتخاب و با او ایجاد رابطه نزدیکی برقرار میکند، سپس به فاصله کوتاهی  یک تیپ و یا تیپهای جدید  در او شناسایی میگردد.

مشاهده زگیل تناسلی-مقعدی در کودکانی که مورد آزار جنسی قرار گرفته اند بین %۰ تا ۸۰ ٪ متغیر است. اگرچه  در کودکان باید سواستفاده جنسی را مد نظر قرار داد، لیکن باید توجه داشت در غیاب سابقه آزار جنسی و صرفا با مشاهده زگیل و اطلاعات بالینی نمی‌توان آن را منسوب به تجاوز جنسی به کودک نمود. خصوصا ذکر این نکته که راه های دیگری نیز برای سرایت این ویروس خصوصا در کودکان وجود دارد. درحقیقت، بسیاری از کودکان (خصوصا بالای ۲سالگی) زگیل ها را از راه های غیرجنسی دریافت می‌کنند.

شایع­ترین علت زگیل در کودکان انتقال از والدین و خصوصا مادران پاپیلوما مثبت است. به نظر می‌رسد ویروس از راه اشیا نیز منتقل می گردد. در کودکان با سنین پایین­تر، در بیشتر موارد انتقال در حین زایمان یا دوران نوزاد رخ داده که یا منجر به زگیل تناسلی و یا بیمار دیگری تحت عنوان “پاپیلوماتوز راجعه حنجره”  در نوزاد می گردد.

در بسیاری از موارد در کودکان زگیل های تناسلی با انواع تیپ های مشابه با مادرشان مبتلا می‌شوند و تحقیقات نشان داده که زیر ناخن مادران این کودکان دقیقا همان تیپی از ویروس مشاهده می‌شود که در کودک وجود دارد. لیکن عدم تطابق بین تیپ­های ویروس در مادر و فرزند می تواند، بالقوه راه­های انتقال افقی مانند انتقال از دستان آلوده مادر، حوله آلوده و یا دیگر اشیا آلوده در نظر گرفته شوند، با این وجود، امکان اینکه کودکان از طریق استخرها، توالت فرنگی، حوله و یا اشیا به پاپیلوما آلوده گردند، بسیار کم است.

زگیل­های تناسلی-مقعدی در ۹۳ درصد موارد، در کودکان خود به خود و  توسط سیستم دفاع ایمنی کودک، بهبود می یابند. اساسا هرچه سن بیمار پایین تر باشد بهبودی زگیل سریع تر اتفاق می افتد و بنابراین ممکن است نیازی به درمان نداشته باشند.

توجه داشته باشید چه در کودکان و چه در بالغین، هیچ درمان قاطعی برای ویروس پاپیلوما وجود ندارد.

زگیل تناسلی معمولا بد شکل بوده و بار روانی قابل توجهی برای بیمار ایجاد می­کنند. در حال حاضر هیچ درمان ضد ویروسی خاصی برای درمان عفونت HPV وجود ندارد؛ به دلیل ماهیت خوش خیم و محدود شدنی زگیل، باید از درمان هایی که باعث ایجاد جای زخم می شوند اجتناب شود. شواهدی وجود ندارد که  نشان دهد  درمان تهاجمی یک زگیل (مانند برداشتن آن با جراحی) منجر به نتیجه طولانی مدت بهتری شود و حتی قطع موقت درمان زگیل می­تواند یک گزینه باشد، لیکن در بسیاری از موارد منجر به عود می­گردد.

هدف اصلی از درمان زگیل تناسلی، ازبین بردن ضایعات قابل مشاهده به صورت فیزیکی و یا شیمیایی (دارویی) می­باشد، ولی هنوز شواهدی موجود نیست که حذف فیزیکی زگیل های قابل مشاهده سبب جلوگیری از انتقال ویروس گردد.

درمانهای رایج شامل: فريز کردن با ازت مايع، كوتر كردن(سوزاندن) با نيروي الكتريكي و نیز ليزر درماني که  از اقدامات درمانی فیزیکی به شمار می‌روند. برداشتن زگيل به‌صورت فيزيكي هم از دیگر راه ها است. راه‌هاي دارویی شامل استفاده از ژل، كرم و يا مايع سوزاننده و يا پمادهاي موضعي است. برخی از متخصصین معتقدند که زگیل‌ها نباید برداشته شوند و باید اجازه داد تا به خودی خود برطرف شوند.

موارد زیر در کلیه کتب مرجع پزشکی برای حذف (برداشتن فیزیکی)  زگیلهای تناسلی-مقعدی توصیه شده است، هر گاه:

1-  تعداد آنها فراوان باشد و یا به هر دلیلی از نظر زیبایی برای بیمار ایجاد اشکال نمایند.

2- در انجام عمل جنسی بین زوجین ایجاد ناراحتی و یا اختلال نماید

3-در مورد زگیل­های ناحیه مقعد، هنگام اجابت مزاج  ایجاد ناراحتی نماید.

4-ایجاد استرس و اضطراب در بیمار نمایند. در این مورد در کشورمان  بحث و تبادل نظر بین گروه های مختلف پزشکی مورد نیاز است زیرا در کتب مرجع تعریف و یا آستانه ای برای  این استرس و اضطراب صورت نگرفته است.

بله. اگرچه درمان زگیل ها براساس حذف فیزیکی و یا شیمیایی (دارویی) آنها متمرکز است، لیکن حتی بدون مداخلات درمانی در بسیاری از موارد خود به خود بهبود می­یابند (در ۸۰٪ موارد ظرف ۱۸ماه). و  حدودا ۳۰٪ زگیل های تناسلی در عرض ۱ سال خود به خودی و بدون درمان بهبود می یابند.  البته این زمان میتواند کوتاه تر و یا طولانی تر هم باشد. لازم به ذکر است دو فاکتور اساسی  سرنوشت یک زگیل تناسلی را معین میکنند: دفاع سیستم ایمنی بدن و رفتارهای جنسی فرد. (لطفا به پایین مراجعه شود)

بله. عود بسیار شایع است. میزان عود پس از درمان در بیماران بالا است.. یکی از علل این عود، خود تلقیحی و یا سرایت از فرد به بیمار با خودش توسط آلوده شدن دیگر نقاط بدن توسط زگیل اولیه می باشد.  

معنای عود بدین صورت است: هرگاه زگیل جدید تا  فاصله ۲سانتی متر از محل زگیل اولیه و یا دقیقا در همان محل در عرض 6 ماه یا کمتر  پس از حذف زگیل فیزیکی و یا دارویی نمایان شود. در حدود 90% موارد عفونت پاپيلوما و زگيل در عرض 2سال حتي بدون اقدام به درمان، خودبه خود بهبود مي‌يابد.

اين احتمال وجود دارد كه ويروس پاپیلوما در زیر پوست پايين زگيلی که ظاهرا بهبود يافته است به حالت پنهان باقي مانده باشد و در آينده عود کرده و مجددا زگیل ایجاد کند. بايد توجه داشت در فردي كه سابقه زگيل تناسلي داشته، ايجاد زگيل جديد ممكن است توسط عفونت با ويروس جديد باشد و نه ويروس قبلي. به طور کلی در 30% موارد ايجاد زگيل ناشي از ويروس پاپیلومای پنهان شده از زگیل قبلی است. توجه داشته باشید دست‌کاری زگیل و حتی گاهی برداشتن آن توسط پزشک سبب تحریک ویروس و عود زگیل می‌شود.

بله. باید توجه داشت هیچکدام از درمان های رایج و اشاره شده در بالا قادر به از بین بردن و یا کشتن ویروس نیستند، لذا عود زگیل به دلیل باقی ماندن ویروس در بدن همیشه امکان پذیر است. معمولا شایع­ترین زمان عود زگیل ۳ماه اول بعد از هر گونه درمان (حذف ظاهری زگیل) است. در پاره­ای از مطالعات این میزان عود حتی تا ۷۵٪ نیز گزارش شده است. لذا مسئله عود زگیل های تناسلی مقعدی یکی از چالش های بزرگ سیستم های بهداشتی جوامع در دو دهه ی اخیر در دنیا گردیده است.

اگرچه میزان حذف زگیل در انواع روش­ها و خصوصا روش­های فیزیکی می‌تواند ۱۰۰٪ بوده و نهایتا زگیلی در محل درمان مشاهده نشود، لیکن عود این زگیل ها درمان شده در  ۴۲ تا ۶۷ ٪ موارد رخ می‌دهد و حدود دو سوم بیماران مبتلا به زگیل­های تناسلی مقعدی در عرض 6 تا ۱۲ هفته پس از درمان عود زگیل را تجربه می نمایند. برخی از بیماران ممکن است برای ویزیت و معاینه و پیگیری نیاز به مراجعه به متخصصین پوست، زنان، ارولوژی (گوش، حلق و بینی برای زگیلهای دهانی) داشته باشند.

1-سن بالای بیمار

۲-جنسیت (میزان عود در مردان بالاتر از زنان است)

۳-مجرد بودن

۴-سطح پایین فرهنگی-اجتماعی

5- بیماری های سیستم ادراری تناسلی و خصوصا بیماری های مقاربتی

6- عادات بد در زندگی شخصی مانند: مصرف الکل و دخانیات،  تغذیه نامناسب، بی نظمی در اوقات خوابیدن و بی‌خوابی شبانه

7- رفتار های جنسی ( عدم استفاده از کاندوم، داشتن شرکای جنسی متعدد)

۸- نوع تیپ ویروس، موقعیت تعداد زگیل ها و ….

بله تعداد زیاد زگیل­ها می‌تواند نشان دهنده اختلال در مواجهه دفاع ایمنی بدن در برابر این ویروس باشد. در این گونه موارد احتمال عود زگیل پس از درمان بالاست. در این گونه موارد باید بیمار با تغییر رفتار جنسی و شخصی خود (اجتناب از ارتکاب عوامل 6 و 7 در بالا) میزان آمادگی دفاع ایمنی بدن خود را در مقابله با ویروس بالا ببرد. بر حسب تجربه، میتوان اظهار کرد که تعداد بالای این زگیلها و خصوصا مواردی که ده ها و صدها موارد در یک بیمار مشاهده گردد، معمولا ظن وجود رابطه جنسی پر خطر را مطرح مینماید، اگر چه به عنوان یک اصل ثابت و عمومی نمیتوان این را مطرح نمود.

بله میتوان عواملی را برشمرد. هرگاه 5 عامل زیر در بیمار مبتلا به زگیل مشاهده گردد باید احتمال فراوانی برای عود زگیل قائل شد:

۱- شریک جنسی بیمار مبتلا به پاپیلوما باشد.

۲- حضور زگیل های متعدد و چندتایی و منتشر

۳- عدم استفاده به کلی یا به طور صحیح کاندوم

۴- همراه بودن عفونت یا بیماری آمیزشی (مقاربتی)

۵-همراه بودن سایر بیماری های پاپیلوما (شامل انواع تغییرات سلولی غیر طبیعی در ضایعات مرتبط با پاپیلوما در سر و گردن، و سایر نقاط اندام تناسلی)

با توجه به اینکه کاندوم قادر به پوشش کامل نواحی تناسلی نمیگردد آیا کماکان برای جلوگیری از سرایت زگیل¬های تناسلی-مقعدی موثر است؟

بله. حداقل در 50% موارد موثر است. باید توجه داشت، استفاده صحیح از کاندوم سبب پایین آمدن احتمال سرایت بیماری پاپیلوما از شریک جنسی آلوده به یک فرد می‌گردد و نمی‌توان منکر تاثیر به سزای کاندوم در کاهش روند سرایت و انتقال زگیل­های تناسلی-مقعدی شد.

تحقیقات نشان داده اند که عود زگیل در بسیاری از بیماران سبب ایجاد فشار روانی بر بیمار وهمچنین بار سنگینی بر اقتصاد بهداشت و همچنین بربیمار داشته و خواهد داشت. خصوصا در کشور ما که بسیاری از هزینه های درمان زگیل توسط بیمار پرداخت می‌شود، مسئله عود را نمی‌توان جدای از فشار بر اقتصاد خانواده در نظر گرفت.

(بین 25% تا 65%). محدود کردن تعداد شرکای جنسی همچنان اصلی ترین عامل کاهش انتقال است. استفاده از کاندوم نیز ممکن است مفید باشد و باعث افزایش پسرفت ضایعات تناسلی و همچنین پاکسازی HPV در زوج‌های آلوده به همان نوع از ویروس گردد.

همچنین این  تغییرات  در سبک زندگی باید شامل: کم نمودن استرس،  بهبود تغذیه اجتناب از مصرف غذاهای فست فود و مصرف میوه و سبزیجاتی که خاصیت آنتی­اکسیدان دارند و خصوصا فعالیت بدنی منظم و ورزش می باشند.

راه های شیمیایی و یا دارویی برای درمان زگیل­های تناسلیمقعدی کدامند؟

درمان‌های زگیل تناسلی که می‌توانند مستقیماً روی پوست اعمال شوند عبارتند از:

  • ایمیکیمود (Aldara، Zyclara): به نظر می رسد این کرم توانایی سیستم ایمنی را برای مبارزه با زگیل تناسلی تقویت می­کند. تا زمانی که کرم روی پوست قرار دارد ممکن است اثر کاندوم ها را ضعیف کرده و پوست فردی که با وی رابطه­ی جنسی برقرار می­شود را تحریک کند. یکی از عوارض جانبی احتمالی قرمزی پوست است. سایر عوارض جانبی ممکن است شامل تاول، بدن درد یا درد، سرفه، بثورات و خستگی باشد.
  • پودوفیلین و پودوفیلوکس (Condylox): پودوفیلین یک رزین گیاهی است که بافت زگیل تناسلی را از بین می برد. هرگز از پودوفیلوکس به صورت داخلی نباید استفاده نمود. علاوه بر این، استفاده از این دارو در دوران بارداری توصیه نمی شود. عوارض جانبی می تواند شامل تحریک خفیف پوست، زخم یا درد باشد.
  • تری کلرواستیک اسید: این درمان شیمیایی زگیل تناسلی را می سوزاند و می تواند برای زگیل های داخلی استفاده شود. عوارض جانبی می تواند شامل تحریک خفیف پوست، زخم یا درد باشد.
  • Sinecatechins (Veregen): این کرم برای درمان زگیل تناسلی خارجی و زگیل در داخل یا اطراف کانال مقعد استفاده می شود. عوارض جانبی مانند قرمزی پوست، خارش یا سوزش و درد اغلب خفیف هستند.
  • آیا برای درمان زگیل­های تناسلیمقعدی میتوان از طب سنتی بهره گرفت؟

در بسیاری از کشورها و ازجمله ایران درمان ها با استفاده از گیاهان سنتی مطرح گردیده که هیچکدام هنوز تأثیرپذیری ۱۰۰٪ خود را به اثبات نرسانده اند. همچنین عاری بودن از هرگونه عوارض جانبی ازنکات مهم این نوع درمان هاست که هنوز به اثبات نرسیده است.

 

نمیتوان به این سئوال به طور واضح پاسخ داد. جدای از اندازه، تعداد و شکل ظاهری این زگیلها، هیچ یک از روش های درمانی موجود، به طور چشمگیری برتر از روش های دیگر نیست، اما هر کدام ممکن است مزایای خاص خود را داشته باشند. از آنجایی که راحت ترین روش  برای بسیاری از بیماران استفاده از درمان های دارویی موضعی است طبیعتا اقبال عمومی شاید بیشتر به این سو باشد. ولی نقطه ضعف این روش­ها، زمان بر بودن آن است.  از سوی دیگر عملا بیماران ایرانی عمدتا به دنبال قلع و قمع این زگیلها هستند و فشارهای روانی بر بیمار عملا در بسیاری از موارد ابتکار عمل مبتنی بر مستندات علمی از سوی پزشکان ار دشوار میسازد.

بله مسلما. اکثریت منابع معتبر پزشکی و کتب مرجع، به استثنا موارد معدود، توصیه بر صبر و تحمل و رعایت اصول بهداشتی و وفاداری را مورد تاکید قرار داده اند. باید توجه داشت: اولا  صرف نظر از روش درمانی اعمال شده، میزان عود زگیل های تناسلی نسبتا بالا است. ثانیا همچنین ثابت نشده است که آیا درمان و کنترل زگیل میزان انتقال آن را به شرکای جنسی جدید کاهش می دهد یا خیر. محدود کردن تعداد شرکای جنسی همچنان اصلی ترین عامل کاهش انتقال است. همچنین باید توجه داشت که درمان، زمان بر، ناراحت کننده و صرفا محدود به زگیل های قابل مشاهده می باشد.

با در نظر گرفتن موارد بالا، به نظر می­رسد، اضطراب ناشی از وجود چنین نقصی در بیماران در کنار موارد بالای عود زگیل­ها، سبب ایجاد چرخه معیوبی در اجتماع و اتلاف وقت و سرمایه و مهم­تر از اینها، استرس پیشرونده خواهد گردید. لذا در بیشتر منابع علمی و دستور العمل­ها در کشورهای دنیا صبر و انتظار بیماران نقش بالا و تاثیر گذاری در مدیریت درمانی زگیل­های تناسلی دارد. به دلیل ماهیت بسیار کند پسرفت ضایعات زگیلی، انتظار حصول نتایج مطلوب و رفع دائمی آنها در زمانی چند هفته تا چند ماهه از سوی بیماران قدری غیر عملی به نظر می­رسد. با مشاوره متخصصین کلینیک پاپیلوما و خصوصا روانشناسان بالینی حاذق در این کلینیک می­توان تا حدی دامنه این اضطراب­ها را کاهش داد.

پس از آلودگی، زگيل‌ها ممكن است از نظر اندازه و تعداد افزايش يابند و در حدود 30% موارد خودبه خود و رفته رفته در عرض 4 ماه بدون درمان محو شوند. البته ممكن است بين 1 تا 5 سال هم در بدن فرد باقی بماند. برخي عوامل بر پايدار ماندن زگيل‌ها در مدت زمان طولاني موثرند. اين عوامل شامل: ضعف سيستم ايمني بدن (دريافت داروهاي سركوب كننده ايمني، ايدز و…) ابتلا به ويروس با تيپ ريسك بالا (تیپ 16) و نيز سن بالا است. از لحاظ مدت زمان باقي‌ ماندن زگيل در بدن متغيرهاي زيادي وجود دارد. ویروس پاپیلوما مي‌تواند از چند ماه و حتي تا آخر عمر بيمار در بدن وي باقي بماند. لازم به ذکر است بيماراني كه قبلا تست پاپيلوما مثبت داشته‌اند، حدود 12 بار بيشتراحتمال ابتلا به زگيل تناسلي را خواهند داشت. اگرچه بیماری پاپیلوما در ۷۰ تا ۹۰٪ موارد بدون علامت بوده و خود به خود در عرض ۱ تا ۲ سال بهبود یابد، باقی ماندن ویروس (با یا بدون زگیل های تناسلی-مقعدی) پس از اتمام این زمان، عفونت مزمن تلقی می گردد. اگرچه زگیل ها فاقد ناراحتی خاصی برای بیمار (غیر از نگرانی­های روانی) هستند ولی بسته به موقعیتشان می توانند سبب خارش، خون ریزی و یا درد هنگام و یا بعد از مقاربت گردند.

اگرچه زگیل­های تناسلی تهدیدکننده جدی برای زندگی یک بیمار نیستند، ولی همراه با حالت ناخوشی برای وی به دلیل احساس شرم و حیا، افسردگی، اختلال عملکرد جنسی و کاهش در کیفیت زندگی می­گردد. در بین بیماری های وابسته به ویروس پاپیلوما هیچکدام مانند زگیل تناسلی دارای اثرات منفی بر زندگی جنسی و روان خانواده ندارد.

اطلاع از بیماری پاپیلوما  با یا بدون بروز زگیل تناسلی- مقعدی دارای اثرات سوء روانی بر روان بیمار می گردد. عکس­العمل اولیه بیمار شامل انکار بیماری، خشم ، افسردگی تمایل به انزوا، احساس شرم و عذاب وجدان می تواند به درجات مختلفی و به صورت متفاوت در بیماران رخ دهد. این زگیل­ها می‌تواند فعالیت جنسی، اعتماد به نفس، هیجانات و حتی فعالیت روزانه و کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد. تقریبا تمامی مطالعات بر این مطلب صحه­گذاری کرده اند که زگیل های تناسلی تهدیدی برای بهداشت جنسی مردم جامعه و عامل ایجاد تغییرات اساسی در زندگی جنسی افراد می گردد. این امر خصوصا در زنان می­تواند منجر به اختلال عملکرد جنسی، احساس درد هنگام نزدیکی، اختلال در ارگاسم (اوج رسیدن به لذت جنسی)، اختلال در میل جنسی و انقباض دردناک واژن (واژینیموس) و غیره گردد. اگر آمار دقیق از این اختلالات در بین زنان جامعه امکان پذیر نمی­باشد، لیکن انجمن روانپزشکی امریکا  اظهار داشته که حداقل ۴۰٪ زنان آمریکایی مبتلا به زگیل تناسلی تجربیات متعددی به درجات متفاوت از موارد اشاره شده در بالا را تجربه کرده اند.

خیر. این عوارض و اختلالات در فعالیت جنسی در زنان شایع­تر از مردان می باشد. همچنین زنان مبتلا به زگیل تناسلی دارای درجات متفاوتی از  اضطراب بیش از مردان بوده و خصوصا نگرانی از انتقال بیماری به همسرشان در حین نزدیکی کردن (هرگاه شوهر فاقد زگیل باشد) یکی از شایع­ترین شکایات است. البته تجربه نگارندگان در کلینیک پاپیلوما در آندسته از مردانی که دارای رابطه جنسی خارج از منزل بوده و مبتلا به زگیل تناسلی گردیده اند ولی همسرانشان فاقد زگیل می باشد نیز موید این نکته است که اگر یکی از زوج ها دارای زگیل تناسلی و زوج دیگر فاقد آن باشد و جدای از نوع جنسیت در فرد بیمار، حالت عذاب وجدان، بیم، نگرانی و سرزنش نمودن خود از شایع­ترین مشاهدات در این موارد می باشد.

بلی ولی باید توجه داشت: اولا  صرف نظر از روش درمانی اعمال شده، میزان عود زگیل های تناسلی نسبتا بالا است. ثانیا همچنین ثابت نشده است که آیا درمان و کنترل زگیل میزان انتقال آن را به شرکای جنسی جدید کاهش می دهد یا خیر. محدود کردن تعداد شرکای جنسی همچنان اصلی ترین عامل کاهش انتقال است. همچنین باید توجه داشت که درمان، زمان بر، ناراحت کننده و صرفا محدود به زگیل های قابل مشاهده می باشد.

تفکر سنتی در علم پزشکی این بوده که ویروس ایجاد کننده زگیل تا آخر عمر در بدن بیمار باقی می­ماند، ولی تحقیقات سال­های اخیر پس از اختراع تست­های مولکولی (و خصوصا PCR) اثبات نموده که سرانجام سیستم ایمنی بدن بیمار یا ویروس را یا کلاً قلع و قمع نموده و یا تعداد ویروس را به حدی کاهش می دهد که زیر آستانه تشخیص یک تست PCR می­گردد (یعنی منجر به پاسخ منفی میگردد).

همانگونه که در بالا عنوان شد، تنها حدود 15% زگيل ها توسط تیپ‌های 16و 18 و ساير تيپ‌هاي با ريسك بالا ايجاد مي گردند. بنابراين نتيجه گیری می‌شود که زگيل‌هاي تناسلي اگر چه چندان خطرناك نیستند ولي به دليل اضطرابي كه در بيمار ايجاد می‌کنند و نیز به دلیل احتمال بدخیم شدن آن‌ها در معدودی از موارد، نیاز به  مراجعه  پزشك و درمان‌هاي بعدي وجود دارد.

 انجام تست مولکولی (به طور شایع انجام PCR) بر روی نمونه­ها، تنها راه تشخیص برای یافتن و تعیین تیپ ویروس پاپیلوما است. ظن بالینی به تغییرات سرطانی شامل ظهور توده قابل لمس غیر عادی پوستی و یا مخاطی همزمان با زخم و یا خونریزی می­باشد. در اینگونه موارد باید از توده نمونه برداری صورت پذیرد. همچنین باید توجه داشت که زنانی که همسرشان دارای زگیل تناسلی بوده و یا به هر دلیلی از نظر پاپیلوما مثبت می باشند، باید از نظر احتمال ابتلاء به ویروس بررسی گردند

ضایعاتی که کاملا مقاوم به درمان هستند و یا مشکوک به ضایعات پیش سرطانی و یا سرطانی هستند باید مورد تکه­برداری (بیوپسی) و بررسی توسط متخصص پاتولوژی قرار گیرد. پزشک معالج بیمار در این مورد تصمیم گیری خواهد نمود.

بله. حتما.  هنگام مراجعه  بیمار مبتلا به زگیل تناسلی، شریک جنسی وی اگر چه در ظاهر علامتی نداشته باشد نیز باید بررسی شده و درصورت ابتلا به طور همزمان درمان گردد. همچنین تا پایان درمان از انجام نزدیکی با یا بدون دخول باید اجتناب گردد.

بله. استفاده از واکسن نیز مفید بوده و سبب پیشگیری از سرایت پاپیلوما در زوج‌های آلوده به همان نوع HPV و سایر انواع موجود در واکسن خواهد گردید. البته توجه داشته باشید، اساس استفاده از واکسن برای پیشگیری است و هیچگونه نقش درمانی برای بیماری که مبتلا به زگیل های تناسلی-مقعدی میباشد را نباید انتظار داشت. منطق استفاده از واکسن برای این بیماران، پیشگیری از ابتلا به زگیل های تناسلی-مقعدی با تیپ و یا تیپهای جدید است که ممکن است در آینده مواجهه با آنها صورت گیرد.