مرور کلی
توکسوپلاسموز یک عفونت است که توسط یک انگل تک سلولی به نام توکسوپلاسما گوندیی ایجاد میشود.
این بیماری یکی از مهمترین دلایل مرگ ناشی از بیماری های غذایی در ایالات متحده است.
- این انگل در سراسر جهان وجود دارد و میتواند برای مدت طولانی حتی تا آخر عمر در بدن انسان یا حیوانات باقی بماند
- زنان باردار و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند میتوانند با رعایت برخی اقدامات، خطر ابتلا به این انگل را کاهش دهند چرا که توکسوپلاسما میتواند در آنها مشکلات جدی تری ایجاد کند.
علائم و نشانه ها:
عفونت در افراد سالم
اکثر افرادی که سیستم ایمنی سالمی دارند در صورت ابتلا به توکسوپلاسما علائمی ندارند یا متوجه عفونت نمیشوند.
در صورت بروز بیماری ممکن است علائم خفیف شبیه آنفولانزا ایجاد شود مانند:
- تورم غدد لنفاوی
- دردهای عضلانی
- دردهای عمومی بدن
این علائم ممکن است از چند هفته تا چند ماه باقی بماند و سپس از بین برود، اما انگل به صورت غیر فعال در بدن باقی میماند و در صورت تضعیف سیستم ایمنی میتواند دوباره فعال شود.
انتقال از مادر به جنین (مادرزادی)
اگر زنی پیش از بارداری به توکسوپلاسما مبتلا شده باشد، به دلیل ایجاد ایمنی، جنین در امان خواهد بود. اما اگر عفونت در زمان بارداری یا کمی قبل از آن اتفاق بیفتد ممکن است انگل به جنین منتقل شود.
نوزادان آلوده ممکن است در زمان تولد علائمی نداشته باشند اما در آینده دچار مشکلاتی شوند مانند:
- از دست دادن بینایی
- ناتوانی ذهنی
- تشنج
بیماری چشمی (چشم)
عفونت مادرزادی یا عفونت بعد از تولد میتواند باعث بیماری چشمی، به ویژه رتینوکوروئیدیت (التهاب شبکیه و کوروئید) شود. زخم هایی در شبکیه که به دلیل عفونت مادرزادی ایجاد میشوند معمولاً در زمان تولد قابل تشخیص نیستند.
اما بین 20 تا 80 درصد مبتلایان تا بزرگسالی آن را تجربه میکنند.
در آمریکا، کمتر از 2% از افرادی که پس از تولد آلوده میشوند دچار زخم چشمی میشوند.
علائم شامل:
- کاهش بینایی
- تاری دید
- درد اغلب با نور زیاد
- قرمزی چشم
- اشک ریزش
متخصص چشم ممکن است با توجه به نوع و محل زخم ، دارو تجویز کند.
این بیماری میتواند پس از ماه ها یا سال ها مجدداً فعال شود و با هر بار عود به شبکیه آسیب بیشتری وارد کند.
اگر بخش مرکزی شبکیه درگیر شود کاهش بینایی ممکن است پیشرفت کرده و به نابینایی منجر شود.
افراد با سیستم ایمنی ضعیف
افراد با سیستم ایمنی ضعیف در صورت ابتلا به توکسوپلاسما ممکن است علائم شدیدی تجربه کنند افرادی که به HIV مبتلا هستند و قبلاً عفونت نداشته اند بیشتر در معرض خطر عفونت شدید اولیه هستند.
در زنان بارداری که سیستم ایمنی ضعیف دارند، عفونت قبلی میتواند دوباره فعال شده و منجر به عفونت جنینی شود.
همچنین افرادی که پیش از تضعیف سیستم ایمنی به توکسوپلاسما آلوده شده اند، در خطر عود بیماری قرار دارند علائم ممکن است.
شامل:
- تب
- گیجی
- سردرد
- تشنج
- تهوع
- عدم هماهنگی حرکتی
علل ابتلا
راه های انتقال توکسوپلاسما شامل:
- انتقال غذایی: مصرف گوشت یا صدف نیم پز آلوده، یا میوه و سبزیجات شسته نشده.
- انتقال از حیوان به انسان: تماس با مدفوع گربه یا خاک آلوده
- انتقال مادر به جنین: هنگام بارداری در صورت عفونت جدید
- راه های دیگر: پیوند عضو یا انتقال خون آلوده (نادر)
پیشگیری
برای کاهش خطر ابتلا اقدامات زیر توصیه میشود:
اقدامات غذایی:
- استفاده از دماسنج غذایی برای اطمینان از پخت مناسب
- انجماد گوشت در دمای زیر صفر به مدت چند روز
- شستن یا پختن میوه ها و سبزیجات
- پرهیز از نوشیدن شیر بز غیر پاستوریزه
- پرهیز از مصرف صدف خام (مثل صدف حلزون دریایی صدف دوکپه ای)
رعایت بهداشت:
- شستن وسایل آشپزی با آب داغ و صابون
- استفاده از دستکش هنگام باغبانی یا تماس با خاک
- شستن دست ها پس از تماس با منابع احتمالی مدفوع گربه
- تعویض روزانه خاک گربه
تشخيص
در صورت مشکوک بودن به توکسوپلاسموز با پزشک مشورت کنید.
آزمایش های خون میتوانند وجود عفونت را مشخص کنند.
درمان و بهبودی
اکثر افراد سالم نیازی به درمان ندارند و علائم در عرض چند هفته تا چند ماه از بین میرود. در صورت لزوم ، پزشک دارو تجویز خواهد کرد.
انتقال از حیوانات
گربه ها نقش کلیدی در گسترش توکسوپلاسموز دارند. در صورت داشتن گربه برای اطلاعات بیشتر با دامپزشک مشورت کنید.
