وبا چیست؟
وبا یک عفونت رودهای است که توسط باکتری Vibrio cholerae ایجاد میشود. انتقال این بیماری معمولاً از طریق نوشیدن آب یا خوردن غذایی صورت میگیرد که به باکتری وبا آلوده شده باشد.
بیشتر افرادی که به وبا مبتلا میشوند، دچار علائم بالینی نمیگردند. با این حال، در برخی موارد، بیماری میتواند به اسهال آبکی و استفراغ شدید و تهدیدکنندهی حیات منجر شود.
برآورد میشود که سالانه بین ۱.۳ تا ۴ میلیون نفر در سراسر جهان به وبا مبتلا شده و بین ۲۱٬۰۰۰ تا ۱۴۳٬۰۰۰ نفر بر اثر آن جان خود را از دست میدهند.
با درمان سریع و مناسب، حتی بیماران بدحال نیز میتوانند از وبا جان سالم به در ببرند.
علائم و نشانهها
در اغلب موارد، علائم وبا خفیف یا بدون علامت هستند و فرد بهطور خودبهخود بهبود مییابد. با این حال، تقریباً ۱ نفر از هر ۱۰ نفر علائم شدید و تهدیدکننده حیات را تجربه میکند.
علائم اولیه وبا شامل موارد زیر است:
• اسهال آبکی (که گاهی با عنوان “مدفوع برنجی” توصیف میشود، چراکه ظاهری شیری-سفید دارد)
• استفراغ
• گرفتگی عضلات پا
• بیقراری یا تحریکپذیری
علائم معمولاً ۲ تا ۳ روز پس از مصرف آب یا غذای آلوده به باکتری وبا ظاهر میشوند، اما گاهی در عرض چند ساعت یا تا ۵ روز پس از تماس نیز ممکن است بروز کنند.
در زمان شیوع وبا، هر فردی که دچار اسهال آبکی حاد (۳ یا بیش از ۳ بار مدفوع شل در روز) شود، باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کند.
علائم دیررس و عوارض
از دست دادن سریع مایعات بدن به دنبال اسهال و استفراغ شدید میتواند منجر به کمآبی شدید بدن (دهیدراتاسیون) شود. بیماران مبتلا به وبای شدید ممکن است بیش از ۱۰٪ از وزن بدن خود را تا زمان مراجعه به پزشک از دست داده باشند.
در صورت عدم درمان، کمآبی شدید میتواند منجر به نارسایی کلیوی، شوک، کما و مرگ شود.
علائم کمآبی شدید بدن شامل موارد زیر است:
• افزایش ضربان قلب
• کاهش کشسانی پوست
• خشکی مخاطها (مانند دهان یا زبان خشک)
•کاهش فشار خون
با درمان زودهنگام و مناسب، حتی بیماران مبتلا به وبای شدید نیز میتوانند زنده بمانند.
چه کسانی در معرض خطر هستند؟
افرادی که در مناطقی با آب آشامیدنی ناسالم، بهداشت ضعیف، و فقر بهداشتی زندگی میکنند، در معرض بیشترین خطر ابتلا به وبا قرار دارند.
ساکنان ایالات متحده و سایر کشورهای صنعتی نیز ممکن است هنگام سفر به کشورهای درگیر وبا دچار بیماری شوند و حتی پس از بازگشت، علائم را تجربه کنند. در برخی موارد، مسافران با وارد کردن غذای دریایی آلوده از سفر، باعث بروز بیماری در کشور خود شدهاند.
چگونگی انتقال بیماری
وبا معمولاً از طریق نوشیدن آب یا خوردن غذای آلوده به مدفوع فرد بیمار منتقل میشود. این بیماری در مناطقی که دفع فاضلاب و تصفیه آب آشامیدنی ناکافی است، بهسرعت گسترش مییابد.
باکتری وبا همچنین میتواند در آبهای لبشور (نیمهشور) و سواحل دریایی زندگی کند. خوردن صدف یا غذای دریایی خام میتواند منجر به ابتلا به وبا شود.
وبا معمولاً از فرد به فرد یا از طریق تماس معمولی با فرد بیمار منتقل نمیشود.
اگر قصد سفر دارید، بررسی کنید که آیا در مقصد مورد نظر شیوع وبا وجود دارد یا خیر. در صورت وجود، برای پیشگیری میتوانید:
• دستهای خود را با آب سالم و صابون بشویید
• فقط آب تصفیهشده بنوشید
• واکسن وبا دریافت کنید
درمان و بهبودی
اگر گمان میبرید که شما یا یکی از اعضای خانوادهتان به وبا مبتلا شدهاید، فوراً به پزشک مراجعه کنید. کمآبی میتواند بهسرعت رخ دهد و جایگزینی مایعات از دسترفته ضروری است. برای نوزادان مبتلا به اسهال آبکی، باید به تغذیه با شیر مادر یا شیر خشک ادامه داده شود تا بدن آنها آب کافی دریافت کند.
درمان وبا شامل موارد زیر است:
• درمان با محلولهای آبرسان خوراکی یا تزریقی (Rehydration therapy)
• آنتیبیوتیکها (در موارد متوسط تا شدید)
• مکملهای زینک (روی) برای کودکان به منظور کاهش شدت و مدت اسهال
