مرور کلی
ویروس چیکونگونیا از طریق نیش پشه آلوده به انسان منتقل میشود. همهگیریهایی در آفریقا، قاره آمریکا، آسیا، اروپا و جزایر اقیانوس هند و اقیانوس آرام رخ دادهاند. خطر گسترش ویروس به مناطق عاری از بیماری از طریق مسافران آلوده وجود دارد.
شایعترین علائم چیکونگونیا تب و درد مفاصل هستند. سایر علائم میتوانند شامل سردرد، درد عضلانی، تورم مفاصل یا بثورات پوستی باشند.
در حال حاضر داروی اختصاصی برای درمان چیکونگونیا وجود ندارد. بهترین راه پیشگیری، محافظت در برابر نیش پشه است. واکسیناسیون برای برخی مسافران توصیه میشود.
علت اصلی
چیکونگونیا توسط ویروسی ایجاد میشود که در بخشهای مختلفی از جهان، از جمله آفریقا، قاره آمریکا، آسیا، اروپا و جزایر اقیانوس هند و اقیانوس آرام یافت میشود.
این ویروس به گروهی از ویروسها به نام آلفاویروسها تعلق دارد. سایر آلفاویروسهایی که بیماری مشابهی ایجاد میکنند شامل ویروس مایارو و ویروس رودخانه راس هستند.
نحوه انتشار
افراد زمانی به ویروس چیکونگونیا مبتلا میشوند که پشهای که قبلاً از فرد آلوده خونخواری کرده، آنها را نیش بزند.
افراد آلوده به ویروس چیکونگونیا در چند روز اول بیماری، سطوح بالایی از ویروس در خون (ویریمی) دارند و میتوانند ویروس را به پشهها منتقل کنند.
برای پیشگیری از ابتلا به ویروس چیکونگونیا باید از نیش پشه جلوگیری کرده و در صورت توصیه، پیش از سفر واکسینه شوید.
به دلیل سطح بالای ویروس در خون، انتقال از طریق موارد زیر ممکن است:
• انتقال خون
• کار با خون آلوده در آزمایشگاه
• خونگیری از بیمار آلوده
ویروس از فرد به فرد منتقل نمیشود و از طریق سرفه، عطسه یا تماس مستقیم انتشار نمییابد.
بارداری و شیردهی
بهندرت، عفونت میتواند از زن باردار به جنین منتقل شود، عمدتاً در سهماهه دوم بارداری.
اگر مادر در حوالی زمان زایمان آلوده باشد، نوزاد میتواند در حین زایمان (انتقال داخلزایی) آلوده شود که اغلب باعث بیماری شدید در نوزاد میشود.
ویروس چیکونگونیا در شیر مادر یافت نشده است و تاکنون گزارشی از انتقال آن از طریق شیردهی وجود ندارد.
اگر در حال شیردهی هستید و به چیکونگونیا مبتلا شدهاید یا در منطقهای زندگی میکنید که ویروس در آن گردش دارد، با پزشک خود مشورت کنید.
ویروس
ویروس چیکونگونیا به خانواده Togaviridae و جنس Alphavirus تعلق دارد.
عفونتهای آلفاویروسی میتوانند باعث بیماریهای آرتراژیک (درد مفصلی) یا نوروانوازیو (مهاجم به دستگاه عصبی) شوند.
سایر آلفاویروسهای مهم پزشکی در قاره آمریکا عبارتند از:
• ویروس آنسفالیت اسب شرقی (نوروانوازیو)
• ویروس مایارو (آرتراژیک)
• ویروس آنسفالیت اسب غربی (نوروانوازیو)
انتقال
ویروس چیکونگونیا عمدتاً از طریق نیش پشه آلوده منتقل میشود، بهویژه گونههای Aedes aegypti و Aedes albopictus. در دورههای اپیدمی، انسانها مخزن اصلی ویروس هستند. پشهها هنگام خونخواری از فرد آلوده، به ویروس آلوده میشوند.
انتقال خونی ویروس چیکونگونیا ممکن است رخ دهد؛ مواردی از انتقال در بین کارکنان آزمایشگاه که با خون آلوده کار میکنند و در میان کارکنان مراقبتهای بهداشتی هنگام خونگیری از بیمار آلوده ثبت شدهاند.
انتقال داخلرحمی نادر (بهویژه در سهماهه دوم) ثبت شده است. همچنین انتقال داخلزایی هنگامی رخ میدهد که مادر در زمان زایمان ویریمی باشد. ویروس چیکونگونیا در شیر مادر یافت نشده است و گزارشی از انتقال از طریق شیردهی وجود ندارد. از آنجا که مزایای شیردهی احتمالاً بیشتر از خطر بالقوه انتقال ویروس است، مادران حتی در صورت ابتلا به ویروس یا زندگی در مناطق با شیوع ویروس، باید به شیردهی ادامه دهند.
بیشترین خطر انتقال ویروس به پشهای که فرد را نیش میزند یا از طریق خون، زمانی است که بیمار در هفته اول بیماری ویریمی دارد.
ملاحظات بالینی
باید عفونت ویروس چیکونگونیا را در بیمارانی که دچار تب حاد و پولیآرتراژیا (درد چند مفصلی) شدهاند، بهویژه مسافرانی که به تازگی از مناطق با گردش ویروس بازگشتهاند، مدنظر قرار داد.
تشخیص آزمایشگاهی معمولاً با بررسی سرم یا پلاسما برای شناسایی ویروس، اسید نوکلئیک ویروسی، یا ایمونوگلوبولین M اختصاصی ویروس و آنتیبادیهای خنثیکننده انجام میشود.
بیماری ناشی از ویروس چیکونگونیا یک وضعیت قابل گزارش در سطح ملی است. ارائهدهندگان خدمات درمانی تشویق میشوند موارد مشکوک به چیکونگونیا را به اداره بهداشت ایالتی یا محلی خود گزارش کنند تا تشخیص تسهیل شده و خطر انتقال محلی کاهش یابد.
آزمایشهای توصیهشده
در طول ۸ روز اول بیماری، RNA ویروس چیکونگونیا اغلب در سرم با استفاده از واکنش زنجیرهای پلیمراز با رونویسی معکوس (RT-PCR) قابل شناسایی است. کشت ویروس ممکن است در ۳ روز اول بیماری ویروس را شناسایی کند؛ با این حال، ویروس چیکونگونیا باید تحت شرایط ایمنی زیستی سطح ۳ (BSL-3) مدیریت شود.
آنتیبادیهای ویروس چیکونگونیا معمولاً در پایان هفته اول بیماری ظاهر میشوند. بنابراین، برای رد قطعی تشخیص، باید نمونههای فاز نقاهت از بیمارانی که نمونه فاز حاد آنها منفی است، گرفته شود.
درمان
درمان ضدویروسی اختصاصی برای چیکونگونیا وجود ندارد؛ هرچند گزینههای درمانی متعددی در دست بررسی هستند. درمان علامتی میتواند شامل استراحت، مصرف مایعات، و استفاده از داروهای ضددرد و تببر باشد. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی میتوانند به کاهش تب و درد حاد کمک کنند. با این حال، در مناطق بومی دنگی یا در مسافرانی به این مناطق، استامینوفن بهعنوان خط اول برای درمان تب و درد مفاصل ترجیح داده میشود تا خطر خونریزی ناشی از دنگی کاهش یابد.
پیشگیری
به مسافرانی که در معرض خطر چیکونگونیا هستند توصیه کنید اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از نیش پشه انجام دهند و در صورت توصیه، پیش از سفر واکسینه شوند.
مسافرانی که در معرض خطر بیشتر برای بیماری شدید قرار دارند، از جمله مسافرانی با بیماریهای زمینهای و زنان باردار در اواخر بارداری (به دلیل خطر بیشتر برای جنین)، ممکن است بخواهند از سفر به مناطق با شیوع فعال خودداری کنند. اگر سفر اجتنابناپذیر است، بر اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از نیش پشه و واکسیناسیون پیش از سفر (در صورت توصیه) تأکید شود.
• جلوگیری از نیش پشه در طول سفر
• استفاده از دافع حشرات ثبتشده در سازمان حفاظت محیط زیست (EPA)
• پوشیدن پیراهن و شلوار بلند و گشاد
• آغشته کردن لباس و وسایل با ۰.۵ درصد پرمترین
• انتخاب محل اقامت با تهویه مطبوع یا توری در پنجرهها و درها؛ استفاده از پشهبند در صورت خوابیدن در فضای باز
پس از سفر
افرادی که مشکوک یا تأیید شده به عفونت ویروس چیکونگونیا هستند باید در طول هفته اول بیماری از قرار گرفتن در معرض پشه جلوگیری کنند تا خطر انتقال محلی کاهش یابد.
واکسیناسیون
چیکونگونیا از طریق واکسیناسیون قابل پیشگیری است. دو واکسن در ایالات متحده موجود است: واکسن زنده تضعیفشده (IXCHIQ) و واکسن ذرهویروسی شبهویروس (VIMKUNYA). واکسیناسیون باید برای برخی مسافران با خطر بالاتر قرارگیری در معرض ویروس چیکونگونیا و برخی کارکنان آزمایشگاه در نظر گرفته شود.
